Aktualności


Zapraszamy do odwiedzenia ogrodu. W szklarniach obecnie kwitną m.in.   storczyki z rodzaju Cymbidium, poinsecja, hibiskus, bugenwilla, lipka pokojowa, piątak, intensywnie pachnący jaśmin wonny i Carissa spectabilis, granat pospolity,  drzewko figowe, cibora papierowa, trawa cytrynowa, pieprz kubeba, rozmaryn, cestrum meksykańskie, Lippia dulcis (słodkie ziele Azteków), lampion chiński z pułapkowymi kwiatami, aloe striata, aloe vera, oraz kilkanaście innych gatunków sukulentów.   Owocuje  gruszla truskawkowa i właściwa, papryka chili ‘Carolina Reaper’ (aktualnie najostrzejsza na świecie), kalamondyna, limonka, mandarynka, pomarańcza gorzka, cytryna skierniewicka, cytryna zwyczajna  w odmianach szczepionych: ‘Fino’ i ‘Eureka’.

 Poniżej opis do pięciu gatunków


c-zwyczajna-eurekaCitrus limon (L.) Burm.‘Eureka’- Cytryna zwyczajna, Rutaceae – Rutowate

Cytryna zwyczajna prawdopodobnie pochodzi z południowo-wschodnich Chin, ale nie występuje tam w stanie dzikim. Jest mieszańcem powstałym w wyniku skrzyżowania limy (Citrus aurantifolia) z cytronem (Citrus medica).
W Europie po raz pierwszy pojawiła się w XI wieku w Hiszpanii, dokąd została przywieziona z Chin przez Arabów.
Obecnie uprawia się ją przede wszystkim dla jadalnych owoców w rejonach o klimacie subtropikalnym – w krajach śródziemnomorskich (szczególnie Włochy, Hiszpania, Izrael), Meksyku, Stanach Zjednoczonych i południowej Afryce.
Jednak cytryny są uprawiane również ze względu na dekoracyjność owoców, liści i pachnących kwiatów. Ich dużym walorem ozdobnym jest to, że kwitną prawie nieprzerwanie  (z różnym nasileniem) i przez cały rok dostarczają owoców. Dla celów ozdobnych chętnie uprawiane są też w rejonach o klimacie chłodniejszym, szczególnie w ogrzewanych zimą oranżeriach i szklarniach ogrodów botanicznych.
Uprawa w mieszkaniu jest trudniejsza, ale możliwa, jeśli zapewniona jest odpowiednia pielęgnacja.
W naszej wydziałowej kolekcji znajdują się 3 odmiany cytryny zwyczajnej: 2 pienne szczepione – ‘Eureka’ i ‘Fino’, oraz pochodząca z sadzonki – ‘Lunario’. Ponadto można spotkać też cytrynę skierniewicką (mieszańca cytryny z cytronem) i cytrynę Meyera (mieszańca cytryny z pomarańczą).
Oprócz cytryn w szklarniach uprawianych jest jeszcze 17 gatunków i odmian innych cytrusów, np. mandarynka, kalamondyna, pomarańcza słodka, grejpfrut, pomelo.


BugenwillaBougainvillea spectabilis Willd – Bugenwilla okazała, Nyctaginaceae – Dziwaczkowate.

Pochodzenie: Ameryka Południowa.
Bugenwilla jest obficie kwitnącym i efektownym pnączem, stanowiącym stały element krajobrazu obszaru śródziemnomorskiego. W ciepłym klimacie porasta mury domów, oplata pergole, altany i tworzy efektowne żywopłoty. Jej pędy dorastają do 12 metrów długości. Swój główny walor ozdobny zawdzięcza ładnie zabarwionym, imitującym kwiaty podsadkom. Właściwe kwiaty są niewielkie i po trzy otoczone przez podsadki. Wyhodowano liczne kultywary i mieszańce o różnorodnie zabarwionych podsadkach, od różowego i purpurowego, przez pomarańczowy i żółty, aż do białego.
W naszym klimacie bugenwillę można uprawiać w donicach w mieszkaniach i latem wystawiać na zewnątrz. Potrzebuje dużej ilości światła. Ważne jest utrzymywanie stałej wilgotności podłoża, natomiast nadmiar wody powoduje gubienie liści i więdnięcie. Jest wapieniolubna, dlatego odpowiednia jest twarda woda wodociągowa. W okresie spoczynku zimowego lepiej przechowywać ją w chłodnym pomieszczeniu lecz w temperaturze nie schodzącej poniżej 7 stopni. W oranżerii można zapewnić jej najlepsze warunki do uprawy. Dożywa wtedy do 25-30 lat. W domowej, doniczkowej uprawie już po około 5 latach pędy nadmiernie drewnieją i słabiej kwitną.


Ficus carica L.Ficus carica L. – Figowiec pospolity, Moraceae – Morwowate.

Pochodzi prawdopodobnie z Azji Mniejszej.
Ma ciekawą budowę kwiatów. Są one bardzo drobne i zebrane w kwiatostany znajdujące się wewnątrz wydrążonej, mięsistej osi kwiatostanu (na zdj. zawiązki kwiatostanów). Gruszkowatego kształtu kwiatostany wydają się być już owocami i dlatego długo jeszcze w starożytności uważano, że owoce figowca powstają bez udziału kwiatów. Jednak po zapyleniu rozwijają się owoce, a właściwie owocostany z licznymi drobnymi orzeszkami.
Będąc drzewem dwupiennym na jednym osobniku wykształca tylko kwiaty żeńskie długoszyjkowe, które po zapyleniu wydają nasiona i jadalne owoce zwane figami, albo tylko kwiaty męskie i żeńskie krótko szyjkowe wydające owoce niejadalne – kapryfigi zwane też figami kozimi. Pyłek z kwiatów męskich może przenieść na kwiaty żeńskie długoszyjkowe tylko jeden gatunek owada – błonkówka, Blastophaga psenes. Kwiaty żeńskie krótko szyjkowe służą temu owadowi za miejsce do składania jaj.
Uprawia się go przede wszystkim w krajach Basenu Morza Śródziemnego i Adriatyku.
W Polsce zbyt surowy klimat nie pozwala na wykształcenie dojrzałych owoców. Można jednak uprawiać go dla samych efektownych liści. Wtedy zimą konieczne jest zabezpieczenie korzeni i dolnej części rośliny przed mrozem.
W ogrzewanych ogrodach zimowych warto uprawiać odmiany dalmatyńskie – zawiązujące owocostany bez zapylenia (partenokarpia). Natomiast odmiany smyrneńskie wymagają naturalnego zapylenia jedynie przez jeden gatunek owada – wyżej wspomnianą blastofagę lub sztucznego przez kapryfikację.
Kapryfikacja to zabieg sztucznego zapylania opracowany w IX wieku p.n.e przez starożytnych Greków polegający na wieszaniu gałązek z kwiatostanami pochodzącymi z drzew męskich w celu umożliwienia przelotu błonkówek na drzewa żeńskie.
Owoce figowca mają duże znaczenie odżywcze i lecznicze. Wielkie wartości odżywcze zawdzięczają głównie dzięki dużej zawartości węglowodanów (suszone figi zawierają ich 74%), witamin i składników mineralnych. Suszone figi należały do stałego jadłospisu mieszkańców Palestyny. Wyrabiano z nich coś w rodzaju słodkich chlebów. W starożytnej Grecji figi były tanim pożywieniem niewolników. Obecnie algierscy Kabylowie żywią się głównie figami. Według badań francuskich przeciętny Kabyl zjada ok. 700 kg fig rocznie.
Drzewo figowe uchodzi za uniwersalny lek przeciwko wielu dolegliwościom. W czasach antycznych Grecy zalecali spożywanie większych ilości fig w rekonwalescencji po ciężkich chorobach. Figi są pomocne przy schorzeniach układu sercowo-naczyniowego (w obrzękach), ale przede wszystkim świetnie regulują trawienie i polecane są zwłaszcza przy zaparciach i kuracjach odchudzających. Ormianie używają pobrany z pnia i konarów sok mleczny do leczenia drobnych zranień, ropni i trądziku młodzieńczego.
W słonecznym klimacie Palestyny, figowce często sadzono przy domach, ponieważ dostarczały  przyjemnego cienia. Sadzono je również na skraju winnic jako drzewa wiatrochronne, ale często też , aby pięły się po ich gałęziach winorośle, które razem z nimi tworzyły gęstą koronę, w której cieniu można było zażywać odpoczynku.
Figowiec pospolity jest jednym z najstarszych roślin znanych i uprawianych przez człowieka. Jest jedną z najczęściej wymienianych roślin w Biblii (ponad 50 razy). Już w Edenie Adam i Ewa, kiedy spostrzegli, że są nadzy „…spletli, więc liście figowe i zrobili sobie przepaski”(1 M 3,7). Na staroegipskich płaskorzeźbach powstałych 2500 lat p.n.e. widać sceny ukazujące zbiór fig. Inne źródła historyczne wskazują, że drzewa figowe również uprawiali Syryjczycy a także Persowie w dolinach Tygrysu i Eufratu.


Hibiscus rosa-sinensis - Ketmia róża chińskaHibiscus rosa-sinensis L. – Ketmia róża chińska, Malvaceae – Ślazowate.

Sprowadzono go do Europy z Chin w roku 1731, jednak rodowód nie jest dokładnie znany.
Pochodzi prawdopodobnie z tropikalnej Azji lub Afryki. Nie znaleziono żadnego okazu dziko rosnącego w warunkach naturalnych.

Początkowo był uprawiany jedynie przez kolekcjonerów roślin tropikalnych. Obecnie powszechnie uprawia się go w szklarniach, ogrodach zimowych, jak również w mieszkaniach jako roślinę doniczkową.
Kwiaty ketmii oprócz walorów dekoracyjnych, dzięki przyjemnemu kwaskowatemu smakowi i właściwościom leczniczym, posiadają zastosowanie w sporządzaniu mieszanek herbacianych i ziołowych. Stosowane są też w preparatach ułatwiających trawienie. Natomiast wyciągi działają lekko rozwalniająco.

Ciekawostka:
Niestety do dziś istnieje przesąd zrodzony z plotki o rzekomym działaniu trującym i rakotwórczym rośliny. Wziął się on stąd, iż pewien lekarz w latach 60-tych ubiegłego wieku uprawiał w poczekalni swojego gabinetu piękny okaz hibiskusa, co powodowało nagminne odrywanie sadzonek przez pacjentów. Podirytowany właściciel powiesił tabliczkę z napisem „Roślina szkodliwa dla zdrowia”…


Ceropegia woodii_Ceropegia woodii Schltr. – Lampion chiński, Apocynaceae – Toinowate.

Pochodzi z Natalu w Afryce Południowej. Jest rośliną o oryginalnej, delikatnej urodzie – za sprawą długich, cienkich, zwisających pędów i drobnych sercowatych listków. Natomiast jego drobne kwiaty przypominają maleńkie latarenki.
Dobrze znosi uprawę w mieszkaniu w jasnym, lecz nie bezpośrednio nasłonecznionym miejscu. Podlewanie podobnie jak w przypadku innych sukulentów powinno się ograniczyć jesienią i zimą.
Rozmnaża się go z sadzonek, ale przy węzłach liści wytwarza małe bulwki (spełniające rolę zbiorników wodnych), które posadzone do ziemi również wydadzą nowe rośliny.
Posiada kwiaty pułapkowe (podobnie jak wiele innych gatunków z rodzaju Ceropegia). Ich barwa i zapach (odór padliny) wabią małe owady (najczęściej muchy) ześlizgujące się do wnętrza rurki, z której wydostanie się uniemożliwiają im wyścielające rurkę, włoski skierowane w dół. W czasie uwalniania się pyłku włoski więdną i uwalniają oblepionego pyłkami owada, który zapyla naniesionym pyłkiem inny kwiat.

Wykorzystywany jest jako podkładka do niektórych gatunków stapelii.

∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗

Dnia 30 września 2016 roku, na Wydziale Biologii i Ochrony Środowiska, odbyły się „Dni Otwarte”, podczas których przeprowadzono również zajęcia w szklarni. Uczniowie mogli dowiedzieć się jaką rolę pełnią ogrody botaniczne w Polsce i z zainteresowaniem zapoznawali się z wydziałową kolekcją roślin.


Fot. Magda Nocny zdj. 7
Karol Fiedorek zdj. 2-6


W dniach 19 – 22 września 2016 roku, w szklarniach, odbyły się zajęcia praktyczne z fotografii, na warsztatach organizowanych przez Muzeum Przyrodnicze WBiOŚ, w ramach Międzynarodowego Festiwalu Fotografii i Filmu Przyrodniczego „Sztuka Natury”.
W zajęciach wzięło udział 140 uczniów ze szkół:
V Liceum Ogólnokształcącego im. Jana Pawła II w Toruniu,
VII Liceum Ogólnokształcącego im. Wandy Szuman w Toruniu,
II Liceum Ogólnokształcącego im. Marii Konopnickiej w Inowrocławiu,
Zespołu Szkół w Mogilnie.


Fot. Adam Adamski zdj. 10-19
Karol Fiedorek zdj. 1-9


W czwartek, 11.02.2016 roku, szklarnie naszego wydziału odwiedzili uczniowie 1 klasy gimnazjum ZS UMK Gimnazjum i Liceum Akademickiego. Uczniowie mieli okazję spotkać gatunki roślin znane z uprawy domowej, jak również okazy rzadkie, widywane jedynie w uprawach kolekcjonerskich i Ogrodach Botanicznych. Zajęcia umożliwiły uczniom nawiązanie bezpośredniego kontaktu z eksponowanymi roślinami. A doświadczenia płynące z obserwacji i angażowania różnych zmysłów, pozwoliły na lepsze niż tylko z za ławy szkolnej, poznawanie otaczającego świata przyrody.
Największym zainteresowaniem cieszyła się kolekcja sukulentów, kwitnąca lipka afrykańska, pachnące jaśminy i owocujące cytrusy.

 


Dnia 30 września 2015 roku, „Dzień Otwarty” na Wydziale Biologii i Ochrony Środowiska umożliwił młodzieży szkolnej uczestniczenie w ciekawych wykładach i zajęciach. Uczniowie mieli dostęp do laboratoriów i zapoznawali się z interesującymi zagadnieniami dotyczącymi np. zoologii, botaniki, mikrobiologii, fizjologii, ekologii, cytologii czy genetyki.
W dniu tym uczniowie zwiedzali razem z przewodnikami muzeum przyrodnicze oraz ogród botaniczny wydziału.
Podczas zajęć w  szklarniach oglądano, liczącą około 800 gatunków i odmian kolekcję roślin tropikalnych. Przewodnicy przekazali też wiele  informacji na temat roślin uprawianych w ogrodzie  w celach edukacyjno-ekspozycyjnych oraz doświadczalnych.

Fot. Karol Fiedorek


W piątek, 22 maja 2015 roku, na Wydziale BiOŚ,  w ramach międzynarodowej akcji „Fascynujący Dzień Roślin 2015” (organizowanej na wielu uczelniach w Polsce i na świecie), odbyło się wiele interesujących zajęć i wykładów ukazujących jak ważna i ciekawa jest wiedza o florze.
W dniu tym uczniowie mieli również możliwość zwiedzenia  szklarni z przewodnikiem i uczestniczenia w zajęciach, na których mogli zobaczyć eksponowane gatunki roślin tropikalnych i poznać ich rolę w przyrodzie i życiu człowieka.

Fot. Karol Fiedorek zdj. 1-6
Andrzej Romański zdj. 7-11


Dnia 25  marca 2015 w szklarniach przeprowadzono warsztaty dla maturzystów w ramach organizowanych na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika XXII Targów Ofert Edukacji Akademickiej PROMOCJA EDUKACYJNA 2015.
Tematem warsztatów były:„Tropikalne rośliny użytkowe – lecznicze, spożywcze, przemysłowe, ozdobne i inne”.
Wszystkich zainteresowanych serdecznie zapraszamy do zapoznania się z  oferowanymi przez Wydział Biologii i Ochrony Środowiska możliwymi do studiowania kierunkami oraz ze szczegółami dotyczącymi rekrutacji na stronie internetowej: http://biorekrutacja.wix.com/biorekrutacja

Fot. Karol Fiedorek


W dniu 9 stycznia 2015 roku zorganizowano  na Wydziale Biologii i Ochrony Środowiska kolejną edycję „Nocy Biologów”.
Wydarzenie to umożliwiło dzieciom i młodzieży szkolnej, a także wszystkim zainteresowanym, odwiedzenie nowoczesnych laboratoriów, zapoznanie się z tematyką badawczą realizowaną przez naukowców wydziału, wysłuchanie ciekawych wykładów oraz uczestniczenie w pokazach i w zajęciach warsztatowych.
Odbyło się też nocne zwiedzanie szklarni wydziału, gdzie zaprezentowano gatunki roślin tropikalnych i subtropikalnych, z których produktami mamy do czynienia w życiu codziennym (owoce, przyprawy, używki, lekarstwa, włókna) i inne – niektóre grupy ozdobnych, sukulenty. Można było się dowiedzieć m. in. o ich pochodzeniu, historii uprawy, obecnym znaczeniu gospodarczym, a także o ich wymaganiach i możliwościach uprawy w mieszkaniu i szkole.

Fot. Andrzej Romański


Dnia 30 września 2014 roku w ramach „Dnia Otwartego” na Wydziale Biologii i Ochrony Środowiska w szklarniach Ogrodu Botanicznego WBiOŚ umożliwiono młodzieży szkolnej obejrzenie wielu gatunków roślin naturalnie występujących w strefach klimatów podzwrotnikowych, zwrotnikowych i równikowych.
Zaprezentowano też gatunki spotykane w naszym klimacie jedynie w uprawach kolekcjonerskich i w Ogrodach Botanicznych.
Uczniowie dowiedzieli się ciekawych informacji na temat eksponowanych roślin.

Fot. Alina Trejgell


Dnia 25 kwietnia 2014 roku na Wydziale BiOŚ obchodzono „Światowy Dzień Ziemi”. Pracownicy oraz studenci Koła Naukowego Ochrony Środowiska UMK przy współpracy z Toruńskim Oddziałem Polskiego Towarzystwa Botanicznego przeprowadzili zajęcia warsztatowe i wykłady dla młodzieży szkolnej.
Obchody Światowego Dnia Ziemi zakończono wspólnym sadzeniem drzewek na terenie Ogrodu Botanicznego. Posadzono miłorząb japoński, iglicznię trójcierniową, lipę amerykańską i dąb gontowy.

Fot. Edyta Adamska
Dariusz Kamiński